Sau gần hai thập kỷ, Cô bé Ponyo (Tựa tiếng anh: Ponyo) là một trong những tác phẩm được yêu mến nhất của Hayao Miyazaki. Lấy cảm hứng từ Nàng tiên cá của Andersen, bộ phim không chỉ chinh phục khán giả bằng thế giới biển cả đầy phép màu mà còn bởi những thông điệp dịu dàng về tình yêu thương, thiên nhiên và niềm tin vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

Khi tình yêu thương vượt qua mọi ranh giới

Giữa bờ biển yên bình của một thị trấn nhỏ ven biển, cuộc gặp gỡ tình cờ giữa cậu bé năm tuổi Sosuke và Ponyo, cô bé cá vàng đến từ thế giới đại dương, đã mở ra một câu chuyện đầy cảm xúc và lay động. Khi nhìn thấy Ponyo mắc kẹt trong chiếc lọ thủy tinh bị sóng đánh dạt vào bờ, Sosuke không hề bận tâm cô bé đến từ đâu hay khác biệt với mình như thế nào mà chỉ đơn giản chìa tay giúp đỡ và nâng niu cô bé bằng tất cả sự chân thành vốn có của một đứa trẻ.

Từ khoảnh khắc ấy, lời hứa ngắn gọn: “Tớ sẽ bảo vệ cậu” đã trở thành sợi dây kết nối hai nhân vật, đồng thời mở ra hành trình khiến Ponyo khao khát được trở thành con người để có thể ở bên Sosuke và khám phá thế giới mới. Nếu Nàng tiên cá của Andersen là câu chuyện về những hy sinh và đánh đổi để đạt được điều mình hằng mong muốn, thì Cô bé Ponyo lại mang đến câu chuyện về tình yêu thương đến từ sự chân thành.

Điều khiến câu chuyện của bộ phim trở nên đáng nhớ không nằm ở hành trình cô bé người cá biến thành con người, mà ở cách Sosuke luôn yêu quý và đối xử với Ponyo bằng sự chân thành. Khi được hỏi liệu có chấp nhận Ponyo hay không, cậu bé vẫn kiên định với tình cảm của mình bởi trong thế giới của trẻ thơ, sự khác biệt chưa bao giờ là rào cản để yêu quý một ai đó. Chính sự chân thành ấy đã trở thành phép màu lớn nhất của bộ phim, đồng thời gửi gắm thông điệp rằng tình yêu thương đích thực luôn có khả năng xóa nhòa mọi khoảng cách giữa những thế giới tưởng chừng không thể giao thoa.

Thế giới qua đôi mắt trẻ thơ đầy nhiệm màu

Không nhiều nhà làm phim có khả năng tái hiện tuổi thơ chân thực và sống động như Hayao Miyazaki. Trong Ponyo, ông không lựa chọn nhìn thế giới bằng góc nhìn của người lớn với những lý giải logic và rạch ròi mà đặt mình vào tâm hồn của một đứa trẻ năm tuổi để kể nên một câu chuyện nơi mọi điều kỳ diệu đều có thể xảy ra.

Dưới trí tưởng tượng phong phú của Miyazaki, những con sóng dữ dội không còn đơn thuần là hiện tượng tự nhiên mà hóa thành những đàn “thủy ngư” khổng lồ đang tung tăng trên mặt biển, khiến đại dương hiện lên như một thế giới thần thoại đầy sức sống. Ngay cả trận đại hồng thủy bao phủ thị trấn cũng không mang màu sắc của một thảm họa mà hiện lên trong làn nước trong veo như một vùng đất cổ tích, nơi những sinh vật biển cổ đại xuất hiện giữa đời thực và những cuộc phiêu lưu bất ngờ chờ đợi phía trước.

Điều thú vị là bộ phim gần như không cố gắng giải thích cặn kẽ những phép màu ấy. Vì sao Ponyo sở hữu sức mạnh đặc biệt? Vì sao Mặt Trăng tiến gần Trái Đất? Vì sao những sinh vật cổ đại lại xuất hiện? Miyazaki để ngỏ tất cả những câu hỏi ấy, bởi ông hiểu rằng trẻ em không tiếp nhận thế giới bằng những lời giải thích phức tạp. Chúng đơn giản đón nhận mọi điều bằng sự tò mò, háo hức và niềm tin tuyệt đối vào trí tưởng tượng của mình.

Bên cạnh đó, những khoảnh khắc ấn tượng của bộ phim không chỉ nằm ở những cảnh tượng hoành tráng mà đến từ những niềm vui nhỏ bé như khi Ponyo reo lên thích thú trước một lát giăm bông, lần đầu thưởng thức bát mì ramen nóng hổi hay hạnh phúc khi được ngồi trong chiếc xô nhỏ màu xanh. Qua những điều nhỏ bé ấy, Miyazaki cho thấy thế giới trong mắt trẻ thơ luôn đầy ắp những điều kỳ diệu.

Bản hòa ca giữa con người và thiên nhiên

Ẩn sau câu chuyện về cô bé người cá và những cuộc phiêu lưu kỳ ảo là một trong những chủ đề quen thuộc nhất trong các tác phẩm của Hayao Miyazaki: sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên. Tuy nhiên, thay vì lựa chọn cách tiếp cận nặng tính cảnh báo hay lên án, ông lại kể câu chuyện ấy bằng sự dịu dàng vốn là nét đặc trưng trong phong cách làm phim của mình.

Ngay từ những phút đầu tiên, thông điệp ấy đã được cài cắm qua hình ảnh Ponyo mắc kẹt trong một chiếc lọ thủy tinh bị bỏ lại giữa biển hay suýt bị cuốn vào lưới đánh cá, những chi tiết nhỏ nhưng đủ để gợi nhắc về “tổn thương” mà con người để lại đại dương. Nỗi lo lắng của Fujimoto về việc con người đang phá vỡ sự cân bằng của thiên nhiên cũng xuất phát từ mong muốn bảo vệ biển cả chứ không đơn thuần là sự đối đầu giữa hai thế giới.

Thế nhưng, bộ phim không khiến khán giả yêu thiên nhiên bằng những bài học đạo đức mà bằng chính vẻ đẹp của thiên nhiên ấy. Biển cả trong phim chưa bao giờ chỉ là phông nền cho câu chuyện mà hiện lên như một sinh thể sống đang hít thở, chuyển động và kỳ diệu. Những con sóng mang linh hồn riêng, đại dương luôn vận động và kết nối với mọi sự sống xung quanh. Khi trật tự tự nhiên bị xáo trộn, cả thế giới cũng thay đổi theo. Và chỉ khi con người, biển cả cùng những sinh vật đang tồn tại trong đó tìm được tiếng nói chung, sự cân bằng mới được tái lập.

Có lẽ đó cũng là thông điệp lớn nhất mà Miyazaki nhắn nhủ qua bộ phim. Sự hòa hợp giữa biển cả và đất liền, giữa hiện thực và phép màu, giữa con người và thiên nhiên chính là điều làm nên hạnh phúc.

Thông qua hành trình của Ponyo và Sosuke, Miyazaki gửi gắm một niềm tin giản dị rằng hạnh phúc chỉ thực sự tồn tại khi con người biết sống hài hòa với thiên nhiên, cũng như khi đất liền và biển cả, hiện thực và phép màu, có thể cùng tồn tại trong sự cân bằng. Và có lẽ chính vì thế mà sau khi bộ phim khép lại, thứ còn đọng lại trong lòng khán giả không chỉ là một câu chuyện cổ tích về cô bé người cá, mà còn là cảm giác dịu dàng, ấm áp khi được nhắc nhớ về lòng tốt, tình yêu thương và vẻ đẹp của thế giới quanh mình.

PHIM ĐIỆN ẢNH CÔ BÉ PONYO – Đang chiếu tại rạp.