Tôi biết Trần Minh Cường từ những năm anh còn là giảng viên tại các trường văn hóa – nghệ thuật ở TP. Hồ Chí Minh. Trong ký ức của tôi khi ấy, anh hiện lên với hình ảnh một biên đạo múa tài hoa, một đạo diễn giàu cảm xúc, và hơn hết là một người thầy tận tụy, chỉn chu, sống khiêm tốn, giản dị và chân thành. Anh được đồng nghiệp quý mến, học trò kính trọng – một người làm nghề nghiêm cẩn, âm thầm, không phô trương. Nhưng rồi, như một mảnh gương bất chợt lật sang mặt sau, tôi tình cờ “chạm” vào một Trần Minh Cường khác: Trần Minh Cường – nhà văn.

Từ “Những mảnh vỡ” đến Ngẫm – Cười: hai thế giới, một cốt lõi nhân văn

Nếu tập tản văn Những mảnh vỡ cho thấy một người viết lặng lẽ, chậm rãi, thủ thỉ như người bạn cũ ngồi xuống kể chuyện đời – buồn vui, mất mát, chữa lành những mảnh tâm hồn rạn nứt – thì đến tập truyện trào phúng Ngẫm – Cười, Trần Minh Cường lại mở ra một thế giới hoàn toàn khác.

Ở Ngẫm – Cười, anh bóc tách mặt trái xã hội: thói hình thức, bệnh háo danh, sự giả tạo, khoe khoang, cơ hội, đớn hèn… bằng những mẩu chuyện rất đời, rất ngắn, rất “trúng”. Cái nhìn của anh dí dỏm mà không nương tay, sâu cay nhưng không độc địa. Tiếng cười bật ra không phải để mua vui, mà để người đọc chợt khựng lại, soi mình và ngẫm nghĩ.

Khi tiếng cười chạm đến sự thật

Nhiều câu chuyện trong Ngẫm – Cười chỉ cần vài dòng đã đủ tạo nên một “vết cắt” nhận thức. Như Giấu dốt – Đốt giấu, bệnh hình thức và giấu dốt bị phơi bày bằng một chi tiết lạnh lùng đến chua chát:

“Sau buổi đó, không còn ai gọi ông là ‘Sếp Ngôn Nhiều’ nữa.

Họ gọi thẳng: ‘Sếp Giấu Không Kín’.”

Hay trong Tử tế – Tể tứ, tác giả đúc kết bằng mấy câu vần ngắn mà ám ảnh:

“Tử tế không ở lời rao,

Mà nằm trong cách chia sao cho đều.

Nói hay mà hốt sạch nhiều,

Làm người tử tế… nửa chiều cũng phai.”

Đến Bia ôm – Ôm bia, chỉ một đoạn thoại ngây thơ của đứa trẻ bên nghĩa trang cũng đủ làm người đọc lạnh sống lưng, bởi cái “tử tế giả” bị lật mặt một cách nhẹ tênh mà đau nhói.

Và trong Chí cốt – Cốt chí, hình ảnh những kẻ cơ hội được ví như “cốt con chí” – bám víu, hút máu – khiến tiếng cười bật ra rồi nhanh chóng tắt, nhường chỗ cho cảm giác sượng sùng: bởi ngoài đời, những “con chí” ấy không hề hiếm.

Trào phúng không để cười cho xong

Điều đáng quý ở Ngẫm – Cười là tiếng cười không dừng lại ở giễu nhại. Nó là tiếng cười biết xấu hổ, biết tự vấn. Trần Minh Cường không đặt người đọc ở vị trí “kẻ đứng ngoài phán xét”, mà khéo léo kéo ta vào trong câu chuyện, để nhận ra: đâu đó, trong xã hội – và trong chính bản thân mỗi người – cũng có những mảnh lệch chuẩn tương tự.

Giọng văn mang chất Nam Bộ rõ nét: mộc mạc, thẳng thắn, hóm hỉnh mà sâu cay. Chính chất giọng này khiến truyện dễ đọc, dễ cười, nhưng dư vị thì ở lại rất lâu. Đó là thứ tiếng cười soi mình, cười để ngẫm, cười để tỉnh.

Một người viết không chạy theo hào quang

Ở Trần Minh Cường, điều khiến người đọc nể trọng không chỉ là sự đa tài của một nghệ sĩ sân khấu – truyền hình – múa, mà là sự nhẫn nại với con chữ. Anh viết không để đánh bóng tên tuổi, không chạy theo trào lưu gây sốc hay mua vui dễ dãi. Anh viết để gột rửa, để nhìn lại, để gửi gắm và sẻ chia một cách chân thành: mình đang sống thế nào, và sống ra sao giữa đời sống đầy nhiễu động này.

Ngẫm – Cười: nghệ thuật thức tỉnh

Trong bối cảnh văn học trào phúng hiện nay ngày càng hiếm, Ngẫm – Cười là một tín hiệu đáng quý. Tác phẩm cho thấy trào phúng không chỉ là nghệ thuật gây cười, mà còn là nghệ thuật thức tỉnh – đánh thức ý thức đạo đức, nhân cách và trách nhiệm sống của con người đương đại.

Hy vọng rằng, sau Ngẫm – Cười, bên cạnh các hoạt động sân khấu, truyền hình, âm nhạc và múa, Trần Minh Cường sẽ tiếp tục dành tâm huyết cho văn chương, để cho ra đời thêm những tác phẩm có chiều sâu tư tưởng và giá trị thẩm mỹ, góp phần bồi đắp đời sống tinh thần của công chúng.

Bởi với một người đã đi nhiều, sống sâu, giàu cảm xúc và thấm thía những thăng trầm của cuộc đời – khi viết, chắc chắn anh sẽ còn để lại những trang văn đáng đọc và đáng nhớ.

Ngẫm – Cười sẽ được ra mắt vào lúc: 15:00 Đến 19:00 – Ngày 08 tháng 5 năm 2026
Tại: Lumiere Byblos Villa – 6B Ngô Thời Nhiệm, Xuân Hòa, Hồ Chí Minh